Deprecated: mysql_pconnect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/asiaparvaz/domains/asiaparvaz.com/public_html/Classes/Common/RAAKMySql.php on line 102

Notice: Undefined variable: isOldUser in /home/asiaparvaz/domains/asiaparvaz.com/public_html/BasePart/BaseInfo.php on line 52
درمیان
نسخه قابل چاپ 
جاذبه های گردشگری درمیان (سرزمین قلعه های تاریخی)
     

 

شهرستان درمیان در شرق استان خراسان جنوبی واقع شده و از شمال به شهرستان قاین، از جنوب به شهرستان سربیشه، از غرب به شهرستان بیرجند و از شرق به کشور افغانستان محدود می‌شود. این شهرستان 5861 کیلومتر مربع مساحت دارد و از سه بخش و شش دهستان تشکیل شده. مرکز این شهرستان شهر اسدیه است که در فاصله 100 کیلومتری شرق بیرجند و در موقعیت 32 درجه و 54 دقیقه و 49 ثانیه عرض شمالی و 60 درجه و 01 دقیقه و 45 ثانیه طول شرقی قرار دارد.
 
پیشینه تاریـخی
طبس مسینا و مناطق اطراف آن در فاصله حدود 30 کیلومتری شرق شهر اسدیه از لحاظ تاریخی و باستان‌شناسی منطقه بسیار غنی می‌باشد. وجود مناطق کوهستانی زیاد باعث شده که پای فرقه اسماعیلیه به این منطقه باز شود و برای دفاع از خود‌، قلاع مرتفع و مستحکمی در اکثر مناطق این شهرستان و سایر شهرهای جنـوبی خراسان ساخته و باقی بگذارند. بعدها نیز کم و بیش اهالی این شهرستان از نعمت آسایش کافی برخوردار نبوده و مورد تهاجم مغول‌ها و ترکمن‌ها و افغان‌ها قرار گرفته‌اند.

 

آرامگاه سلطان ابراهیم رضا
شماره ثبت ملی: 1885   
قدمت: تیموری
نشانی اثر: شهرستان درمیان، روستای آبگرم
 
آرامگاه مقبره سلطان ابراهیم رضا درمیان
 
بنای آرامگاه سلطان ابراهیم رضا را به دوره تیموری و به سلطان حسین بایسنقر نسبت می‌دهند. پلان این بنا به شکل چهار ضلعی است و فضای داخلی که بقعه در آن قرار گرفته به صورت مربع می‌باشد. این محوطه دارای دیوارهای مرتفعی است که گنبدی بزرگ بر فراز آن ساخته شده است. ورودی این آرامگاه شامل یک پیش طاق و جلوخان ورودی است که پیش طاق با تزئینات گچبری زیبایی بطریقه گره به‌صورت مشبک و مجوف مزین شده است. از جمله مصالح بکار رفته در بنا می‌توان به آجر. گچ و آهک اشاره کرد.

مسجد درخش

شمارة ثبت ملی: 2066   
قدمت: صفویه   
نشانی اثر: روستای درخش
 
درمیان مسجد درخش درمیان
 
به استناد کتیبة موجود بنیان اولیة این مسجد به سال 981 ه. ق مربوط می‌شود و بانی آن عمیدالملک محمد درخشی بوده است. بطور کلی فضاهای احداث شده در این مسجد شامل ایوان اصلی، شبستان و یک اتاق وسیع در جنب شبستان است. محراب از اجزاء اصلی موجود در شبستان است، نقشة این مسجد با توجه به رفع نیازهای وقت طراحی شده و از الگوی خاصی تبعیت نمی‌کند. مهمترین عناصر تزئینی به کار رفته در این اثر تاریخی عبارتند از: سقف محراب و تزئینات گچی چلیپایی در قسمت فوقانی آن، طاقنماهای بخش بالای محراب با طاقچه های کوتاه و تزئینات مقرنس و کاربندی در گوشه‌ها، طاقنماهای موجود در دیگر بخش‌های شبستان. همچنین تقارن موجود در اجزاء و عناصر معماری به کار رفته در شبستان بر زیبایی این اثر افزوده است. اتاق وسیع موجود در شرق شبستان با استفاده از یک ستون قطور و به روش تاق و تویزه پوشیده شده و در این فضا طاقچه‌های کوچک و بزرگ در بدنة دیوار دیده می‌شود. در ساخت این مسجد از مصالحی چون سنگ، آجر، خشت خام و گچ استفاده شده است. به استناد قانون هر گونه دخل و تصرف در این مسجد و حریم آن بدون کسب مجوز کتبی از اداره کل میراث فرهنگی ممنوع است.

مسجد جامع هندوالان
شمارة ثبت ملی: 1893   
قدمت: تیموری 
نشانی اثر: اسدیه، روستای هندوالان
 
مسجد جامع هندوالان درمیان
 

این مسجد با شکوه‌ترین بنای تاریخی، مذهبی شهرستان در میان است. مهمترین عناصر معماری آن سر در ورودی، صحن، گنبد خانه، شبستان ستون دار و محراب می‌باشد. گنبد خانه مرکزی با استفاده از فیل‌پوشها و با مهارت بر روی فضای چهار ضلعی قرار گرفته است. شبستان ستون‌دار در دو طرف گنبدخانه واقع شده و به وسیله طاق و تویزه به شیوه چهار ترک اجرا شده است. بنا از نظر تزیینات آجری بسیار متنوع بوده و این تریینات شامل: فیل‌پوشها، گوشواره ها، قابهای گچی، رسمی‌بندی محرابها و نحوه آجرچینی گنبدها است. این اثر تاریخی در دوره شاهرخ تیموری در حدود سال 805 ه. ق ساخته شده است.


قلعه فورگ
شمارة ثبت ملی: 3450   
قدمت: افشاریه – قاجار   
نشانی اثر: اسدیه، روستای فورگ
 
قلعه فورگ درمیان
 
در روستای فورگ از توابع بخش مرکزی شهرستان درمیان ودر فاصله 90 کیلومتری شرق بیرجندو10 کیلومتری شهر اسدیه واقع شده است. ساخت این قلعه در زمان نادر شاه توسط میرزا بقا خان حاکم منطقه شروع شد. پس از وی پسرش میرزا رفیع خان ساخت قلعه را به اتمام رساند. مصالح به کار رفته در بنا سنگ، آجر، خشت، گچ، آهک و ساروج است. فضای داخلی قلعه از قسمت های مختلف مانند محل زندگی خدمه، اصطبل، انبار مهمات و.. تشکیل شده است که به وسیله حصار قلعه و برج های مدور احاطه شده اند. بالای حصار و برج ها کنگره دار است و منافذی جهت دیده بانی و دفاع در آن تعبیه شده است. دروازه اصلی در ضلع شرقی و یک دروازه کوچک‌تر در ضلع شمالی آن قرار دارد. شاه نشین در بلندترین نقطه قرار دارد و فضاهایی از قبیل اصطبل، آب انبار، اتاق‌های ساخته شده در دو طبقه و مسجد را در بر دارد.

قلعة درخش
شمارة ثبت ملی: 15284
قدمت: قبل از صفویه     
نشانی اثر: روستای درخش
 
قلعه درخش درمیان
 

این قلعه با نقشة چهار ضلعی ساخته شده و ورودی اصلی در ضلع جنوبی آن واقع شده است. این بنا دارای شش برج مدور است که در اضلاع جنوبی، غربی و شمالی قرار دارند. ورودی در ضلع جنوبی است و پس از آن فضای هشتی قرار گرفته که دارای پوشش گنبدی از نوع عرقچین است. از دیگر فضاهای موجود در این ضلع باید به راهرو ارتباطی، اتاق‌های متعدد و مطبخ و هیزم‌دان اشاره نمود. قلعة درخش دارای دو حیاط مرتبط با یکدیگر است. فضای هشتی توسط یک راهرو به حیاط اول منتهی می‌شود که فضاهای اصلی قلعه در اطراف این حیاط شکل گرفته‌اند. از جمله دو اتاق سه دری که در اضلاع شرقی و غربی حیاط قرار گرفته‌اند. از تزئینات موجود در این اتاقها باید به شومینه و طاق نماها اشاره کرد. در اطراف حیاط اول طاق نماهایی با قوس جناغی و هلالی دیده می‌شود. برای پوشش فضاهای این قلعه از گنبد عرچین، تخت و کلیل استفاده شده است. این بنا هم جنبة دفاعی و مسکونی داشته و محل زندگی حاکمان این منطقه بوده است. در حیاط دو م اتاقی در گوشة شمال غربی آن وجود داشته که به فضای برج منتهی می‌شده است. به استناد قانون هرگونه دخل و تصرف در این اثر و حریم آن بدون کسب مجوز کتبی از اداره کل میراث فرهنگی ممنوع است.


قلعه طبس مسینا
شمارة ثبت ملی: 8280   
قدمت: اسلامی 
نشانی اثر: شرق طبس مسینا

قلعه طبس مسینا درمیان
 

این قلعه در حاشیه شرقی شهر طبس‌مسینا قرار دارد. نقشه قلعه به شکل دایره است و دارای حصار و برج‌های متعدد است. دور تا دور قلعه را خندقی فرا گرفته و در قسمت ورودی، برجی بزرگ که در حال حاضر 11 متر ارتفاع و بیش از 15 متر قطر دارد، باقی‌مانده. با وجود آسیب‌ها و صدماتی که به این قلعه وارد آمده هنوز 15 برج از مجموع برج‌های آن قابل مشاهده است. با توجه به پلان مدور قلعه احتمال می‌رود، این اثر متعلق به قبل از اسلام باشد که در دوره اسلامی نیز مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. وجود تپه‌های باستانی متعلق به دوره‌های تاریخی (احتمالاً اشکانی) در حاشیه این شهر، احتمال تعلق طبس‌مسینا را به دوره‌های قبل از اسلام تقویت می‌کند. طبس‌مسینا شهری است بسیار کهن و تاریخی که در اکثر متون جغرافیایی قرون اولیه اسلامی، نام آن ذکر شده است مصالح بکار رفته در بنای قلعه طبس خشت و گل است.


قلعه کل (حسن صباح)
شمارة ثبت ملی: 8279   
قدمت: اسماعیلی
نشانی اثر: اسدیه، روستای تقندیک
 
قلعه کل حسن صباح یا دژ مومن آباد در نزدیکی روستای ((تغندیک)) شهرستان درمیان قرار دارد. این قلعه با ارزش‌ترین و مهم‌ترین قلعه اسماعیلیان در منطقه تاریخی قهستان و دومین مرکز دفاعی آنها پس از قلعه الموت است. در غربی‌ترین بخش این قلعه بقایای معماری به صورت تل خاک بر فراز کوه قابل مشاهده است. این فضا به وسیله یک راهروی باریک با عرض حدود 3 متر به بخش مرکزی منتهی می‌شود. بخش مرکزی نسبت به سایر قسمت‌های قلعه سالم‌ترمانده و بقایای معماری آن قابل تشخیص است. عناصر معماری این قسمت شامل راهروها – اتاق‌ها و تالار های بزرگی است که از سنگ ساخته شده‌اند. پوشش سقف اتاق‌های این قسمت به شکل قوس جناغی است. بخش سوم در شرق قلعه قرار دارد. در این قسمت حصار خارجی قلعه و تعدادی از برجها قابل تشخیص است. در سطح قلعه تعداد زیادی ازآجرهای منقوش با نقوش حیوانی و گیاهی پراکنده است. این آجرها به شکل مربع، مستطیل و شش ضلعی هستند که حهت تزئین بخش‌های مختلف قلعه استفاده شده‌اند. در سطح قلعه قطعه سفال‌های پراکنده از نوع سفال‌های لعابدار اسلامی به رنگ‌های فیروزه‌ای، آبی، سبز، زرد و نیز سفال‌هایی با نقوش قالب زده مشاهده می‌شوند.
 

قلعه اسدیه
شمارة ثبت ملی: 8278   
قدمت: قاجار    
نشانی اثر: شهر اسدیه
 

قلعه اسدیه در مرکز شهراسدیه بنایی حکومتی بوده است. این بنا که به لحاظ نقشه و فرم ساخت با داشتن چهار برج در چهار گوشه علاوه بر عملکرد مسکونی، عملکرد دفاعی نیز داشته، از بناهای ساخته شده در دوره قاجار به شمار می‌رود. در ضلع شمالی این بنا باغ بزرگی وجود داشته که اکنون به پارک تبدیل شده است. ضلع جنوبی بنا دارای یک طبقه و ضلع شمالی دارای دو طبقه است که طبقه فوقانی با معماری اشرافی تر محل سکونت حاکم و طبقه پایین به عنوان انبار و محل سکونت خدمه استفاده می‌شده است. طبقه دوم مشرف به باغ دارای ایوانی است با پوشش مسطح و چوبی که دو ستون چهار ضلعی با سر ستون‌های تزئینی، طاق ایوان را حمل می‌کند.


قلعه مسلمانان گرسک
شمارة ثبت ملی: 9309   
قدمت: سلجوقی
نشانی اثر: یک کیلومتری شرق روستای گرسک- 50 کیلومتری طبس‌مسینا
 
این قلعه در یک کیلومتری شرق روستای گرسک از توابع بخش گزیک شهرستان درمیان بر فراز قله‌ای به نام قلعه قوچان در رشته کوه شیخ عبدالله قرار دارد. قلعه مذکور از جمله قلاع کوهستانی است که با تبعیت از شکل ناهمواری‌های کوه و با نقشه نامنظم ساخته شده و دارای بخش‌های مختلفی از جمله حصار، آّب‌انبار، برج‌ها، بند، مسیرهای ورودی، کوه آجرپزی و … است. این قلعه با مصالح سنگ و آجر و ملات گچ ساخته شده و با توجه به شواهد تاریخی – فرهنگی موجود از قلاع اسماعیلیه و مربوط به دوره سلجوقی است.

آسبادهای طبس مسینا
شمارة ثبت ملی: 4661   
قدمت: قاجاریه
نشانی اثر: روستای طبس مسینا
 
آسباد طبس مسینا درمیان
 
این مجموعه در داخل شهر طبس‌‌مسینا از توابع شهرستان درمیان قرار دارد. شرایط دشوار طبیعی مناطق بیابانی و حاشیه کویر ایران باعث شده تا مردم حاشیه کویر از ابتکار و خلاقیت‌های خود استفاده کرده و با حداکثر بهره‌گیری از عوامل و شرایط طبیعی، آنرا در اختیار خود درآورند. آسبادها از جمله این خلاقیت‌ها هستند که در اکثر مناطق جنوب خراسان بخصوص مناطقی که تحت تاثیر بادهای 120 روزه سیستان هستند به چشم می‌خورند، در تعریف آسبادها می‌توان گفت آسباد یک سازه معماری است که با استفاده از انرژی باد گندم را به آدر تبدیل می‌کند. آسیادهای طبس‌مسینا در دو طبقه ساخته شده‌اند. طبقه همکف شامل فضایی محدود جهت نگهداری آرد و انباشت گندم است. که به وسیله یک رشته پلکان به طبقه فوقانی منتهی می‌شود. طبقه دوم نیز از سه جهت با دیوارهای خشت و گلی محصور شده و ضلعی که باد وارد بنا می‌شود فاقد دیوار می‌باشد. پرده‌های چوبی که به یک محور عمودی متصل هستند در اثر وزش باد به گردش در آمده و باعث چرخش محور و در انتها سنگ آسیاب می‌شوند. بنای این آسبادها با مصالح خشت و گل ساخته شده است و به دوره قاجاریه تعلق دارد.

خانه عبدالله خان رفیعی
شمارة ثبت ملی: 12085 
قدمت: افشاریه تا قاجاریه
نشانی اثر: روستای درمیان
 

این اثر یکی از بزرگترین خانه‌های تاریخی روستای درمیان که در گذشته دارای بخش‌‌های متعددی چون باغ اختصاصی، عمارت اندرونی، اصطبل و بوده است. اجزای معماری این خانه همچون خانه‌های سنتی عبارت است از: سردر ورودی، دالان ارتباطی، حیاط مرکزی، مطبخ، اتاق‌ها و دالان‌های متعددکه در اطراف این حیاط شکل گرفته‌اند. اضلاع شرقی و غربی و اضلاع شمالی و جنوبی در دو طرف حیاط، مشابه هم هستند. در اضلاع شمالی و جنوبی اتاق شاه‌نشین تزئینات گچ‌بری وجود دارد. از تزئینات جالب توجه در این اثر باید به تزیینات گچ‌بری و در و پنجره‌های ارسی آن اشاره نمود. از انواع پوشش‌های بکار رفته در این اثر باید به سقف‌های گنبدی و خنچه‌پوش اشاره نمود. این خانه از دوره افشاریه تا قاجار قابل تاریخ‌گذاری است.


خانه رفیعی (پستخانه درمیان)

این خانه در داخل بافت تاریخی روستای درمیان قرار دارد و به شیوه معماری درون گرا، در دو طبقه ساخته شده است. عناصر معماری آن عبارتند از: سر در ورودی، هشتی، دالان ارتباطی، حیاط مرکزی، اتاق‌های متعدد، مطبخ، انباری و زیرزمین. در طبقه فوقانی ضلع جنوبی بنا، اتاق سه دری وجود دارد که به روش خنچه‌پوش مسقف شده که در واقع اتاق شاه‌نشین است و به لحاظ تزئینات از عناصر مهم این اثر می‌باشد. از جمله تزئینات بکار رفته در این بنا، می‌توان به تزئینات گچ‌بری حاشیه اتاق‌ها و طاق نماها، تزئینات مقرنس کاری، اتاق‌های مرکزی طبقه فوقانی، بخاری‌های دیواری با تزئینات مجوف، پنجره‌ها و درهای(ارسی)، درهای چوبی زیبای گنجه‌های اتاق شاه‌نشین اشاره کرد. سقف اتاق‌های طبقه فوقانی تیرپوش هستند و فاصله بین تیرها به وسیله قطعات چوبی هم اندازه که دارای تزئینات مختصری هستند پوشانده شده‌اند. کاربری اولیه این بنا مسکونی بوده ولی بعداً از آن به عنوان پستخانه استفاده می شده است. ساخت این بنا به دوره افشاریه نسبت می‌دهند.

چناردوشنگان
شمارة ثبت ملی: 108     
قدمت:750 سال
نشانی اثر: شهرستان درمیان، روستای محمدآباد بالا- روستای دوشنگان
 
چنار دوشنگان درمیان
 

چنار دوشنگان در روستای دوشنگان از توابع بخش درمیان قراردارد. این چنار درخت کهنسالی می باشد که به عنوان پدیده ای زنده در منطقه قابل مشاهده است. این درخت حدود ۵۰ متر ارتفاع، ۱۰۰۰ سال قدمت و سایه اندازی در حدود ۵۰۰ متر دارد. از دیگر ویژگی های ممتاز این درخت می توان به قطر زیاد تنه آن اشاره کرد به طوری که با نصب در ورودی به فضای داخل آن که در حدود ۱۵ متر می باشد، به راحتی می توان داخل آن شد. بنابر اعتقاد مردم منطقه این درخت حیات جاودانی دارد و این عقیده ریشه در احترام ایرانیان به طبیعت دارد بنابراین نباید صدمه ای به آن وارد شود.

آخرین بروز رسانی : 1392/07/22 00:44:26  تعداد مشاهده : 92887  نویسنده / ویرایشگر : مدیر سایت