Notice: Undefined variable: isOldUser in /home/asiaparvaz/domains/asiaparvaz.com/public_html/BasePart/BaseInfo.php on line 52
فردوس
نسخه قابل چاپ 
جاذبه های گردشگری فردوس (سرزمین یاقوت های سرخ)
     

شهر فردوس مرکز شهرستان فردوس، واقع در شمال غرب استان خراسان جنوبی، در 58 درجه و 10دقیقه طول و 34 درجه عرض جغرافیایی و ارتفاع 1275 متر از سطح دریا در فاصله 200 کیلومتری بیرجند قراردارد. شهر فردوس از شمال با شهر بجستان، از جنوب با شهر آیسک، از شرق با شهر اسلامیه و از غرب با شهر بشرویه همسایه می‌باشد. شهر فردوس در زلزله یازدهم شهریور سال1347 به شدت ویران گردید و جز تعداد معدودی آثار و ابنیه تاریخی با ارزش، خاطره‌ای از آن باقی‌‌نماند.
پیشینه تاریـخی
نشانه‌های استقرار در سمت جنوب تپه خنچه شهر فردوس حکایت از سابقه‌ای چهار هزار ساله یعنی، دوران مفرغ دارد. همچنین از محوطه‌ سرتخت باغستان نیز به عنوان سایتی نوسنگی می‌توان نام برد.
شهر تاریخی تون از جمله شهرهای اوایل دوره اسلامی در سرزمین خراسان بزرگ محسوب می‌شده است که از بافت شهری برخوردار و دارای کهندژ، شارستان و حصار و بارو بوده است. مساجد جامع و کوشک از جمله قدیمیترین آثار شهر تون هستند. مسجد کوشک با داشتن طاق‌های گهواره ای عظیم و نیم ستون‌هایی که به زیر دیوارهای مرمت شده سال‌های بعد رفته، با مساجد صدر اسلام مانند تاریخانه دامغان قابل مقایسه است. این بنای خشتی که در خود کتیبه‌ای از سال 554 هـ. ش را جای داده قدیمیترین کتیبه تاریخی باقیمانده در شهر تاریخی تون را داراست. اولین کتاب تاریخی که در آن نام تون آمده (اشکال العالم) جیهانی است که متعلق به سده چهارم هجری است که تون را از جمله شهرهای واقع در ولایت قهستان ذکر می‌کند. مقدسی در کتاب احسن التقاسیم در مورد تون می‌گوید: «آباد و پرجمعیت است. مردم جولاهه(بافنده) و پشم کار هستند. دانشمندان بزرگ نیز دارد. دژی دارد جامعش درمیان است. از کاریز که در جامع ظاهر می‌شود مردم شهر می‌آشامند. »؛ همچنین ناصرخسرو (444 هـ. ق) در سفرنامه خود اینگونه به توصیف تون پرداخته است: «شهر تون شهری بزرگ بوده است. اما در آن وقت که من دیدم اغلب خراب بود. آب روان و کاریز دارد. بر جانب شرق باغ‌های بسیار بود و حصاری محکم داشتند. گفتند در این شهر چهارصد کارگاه بوده است که زیلو بافتندی و در شهر درخت پسته بسیار بود. »
آنچه مسلم است، تون از همان اوایل اسلام از شهرهای مهم منطقه بوده و جایگاه اقتصادی و اجتماعی خاصی داشته است. در سال 1308 خورشیدی با تصویب هیأت دولت وقت از تون به فردوس تغییر نام می دهد. شهر تـون (فردوس) در زلزله سال 1347 خورشیدی به شدت ویران گردید و جز تعداد معدودی آثار و ابنیه تاریخی با ارزش و خاطره ای از آن چیزی دیگر باقی نماند.
مسجد جامع فردوس
شماره ثبت ملی: 1222   
قدمت: سلجوقی – خوارزمشاهی 
نشانی اثر: جنوب شرق محوطه باستانی تون
 
فردوس مسجد جامع فردوس
 

این مسجد در مرکز شهر تون واقع بوده و امروزه در قسمت جنوب شرقی بافت شهر فردوس جای دارد. مسجد جامع تون از مساجد دو ایوانی است که زلزله‌ای در اوایل قرن ششم هجری بنای اصلی آن را ویران می‌کند. آنچه از مسجد بر جای مانده ایوان قبله و شبستان‌های تابستانی و زمستانی در اضلاع شمالی و جنوبی است. ضلع ایوان قبله، اصیل‌ترین ضلع به لحاظ سابقه تاریخی است که با مقایسه آجرنما و نوع اجرای طاق و تویزه ایوان آن با ایوان و نقشه مسجد جامع زوزن، به دوره خوارزمشاهیان نسبت داده می‌شود. مسجد جامع فردوس یک مسجد دو ایوانی سبک خراسانی بوده و بنای آن مربوط به قرون پنجم و ششم هجری قمری می‌باشد.


مدرسه علمیه علیا
شماره ثبت ملی: 1321   
قدمت: صفوی  
نشانی اثر: جنوب شرق فردوس، محوطه باستانی تون
 
فردوس مدرسه علمیه علیا فردوس
 
فردوس مدرسه علمیه علیا فردوس
 
نام واقف این مدرسه میر علی بیک است که در اواخر دوره صفویه آن را تعمیر کرده و تا پیش از زلزله مورد استفاده طلاب بوده است. معماری این مدرسه در نوع خود کم نظیر است. پشت ایوان ورودی، هشتی واقع شده که در ضلع شرقی هشتی مدرس (محل تدریس) به شکل هشت ضلعی و پوشش گنبدی و در ضلع غربی آن، مسجد (نمازخانه) با تزئینات زیبای مقرنس واقع شده است. ورودی حیاط مدرسه در اضلاع شمال شرقی و شمال غربی هشتی می‌باشد و در مرکز حیاط، گودال باغچه‌ای هشت ضلعی قرار دارد. مدرسه دارای چهار ایوان، و در سه ضلع آن حجره‌های طلاب ساخته شده‌اند.
قلعه کوه فردوس
شماره ثبت ملی: 29931 
قدمت: قرون میانی اسلام          
نشانی اثر: 10 کیلومتری جنوب شهر فردوس
 
فردوس قلعه کوه فردوس
 
عطاءملک جوینی در تاریخ جهانگشا می‌نویسد: از 70 دژی که در جنوب قهستان قرار داشت، شاید وسیعترین و عظیم‌ترین آنها در 5 کیلومتری جنوب غربی فردوس باشد، موقعیت قلعه چنان است که از سه جهت به پرتگاه مخوفی منتهی می‌گردد. تنها راه دسترسی به قلعه از طریق تنگه‌ای است که در جنوب غربی کوه (که شیب کمتری دارد) قرار دارد، ارتفاع برج‌ها تقریباً 5 متر است که به کمک سنگ‌های لاشه وملات گچ ساخته شده‌اند. باید دانست که قلعه مزبور در دوران آبادی دارای دو دیوار و حصار تو در تو و چند برج دیده‌بانی بوده که محیط دیوار پایانی درحدود 1000 متر است. دیوارهای قلعه از سطح منظم هندسی برخوردار نیستند. در قسمت پایانی قلعه آب انبارهایی دردل صخره‌ها کنده شده که طول هر یک حدود 10 متر و عرضش در حدود 2 متر بوده و از آب باران و برف پر شده و در مواقع محاصره به مصرف آب شرب ساکنان قلعه کمک می‌کرده است. این آب انبارها، ذخیره تمام اهالی قلعه نبوده زیرا در پایین دیوار جنوب قلعه چاهی کنده بودند که امروز به چاه قنوت مشهور است. در خط الرأس کوه آثار برج استوانه‌ای کوچکی قرار دارد که شاید محل افروختن آتش و با دیده‌بانی در ارتباط بوده است. مسلماً این دژ، روزگاری بر جلگه‌های اطراف و راه‌های بازرگانی قدیم اشراف داشته، بخصوص راه‌های کاروانی دشت تون را هم می‌توانسته به خوبی دیده‌بانی نماید.
مسجد کوشک
شماره ثبت ملی: 11992
قدمت:اوایل اسلام تا تیموری      
نشانی اثر: میدان موسی بن جعفر به طرف میدان گلشن
 
مسجد با داشتن کتیبه‌ای به سال 554 ه. ق ساخت بنا را تا دوره سلجوقی به عقب می‌برد از سویی مسجد دارای طاق‌هایی است که به تقلید از سبک ساسانی و با ستون‌های قطور و متناسب با طاق‌ها می‌باشد. که دوره ساخت بنا را به سده‌های نخست اسلام می‌رساند به عبارتی فرم و اندام واره‌های مسجد هم پایه مساجدی چون تاریخانه دامغان می‌آید. لایه‌های متعدد گچ بر دیواره‌ها نیز نشان از تحولات فراوان است که بر شالوده بنای مسجد کوشک گذشته است. مسجد در کنار دروازه قاین شهر تون بنا شده که احتمال می‌رود مسجد متعلق به بافت شهری دیگری به لحاظ جانمایی بوده و با زلزله‌ها و تخریب‌ها کم کم به کنار حصار و باروی شهر رانده شده است. پی‌گردی و لایه‌نگاری می‌تواند تغییرات شهر تون و چهره آن را تا حد زیادی مشخص کند.
حمام سردشت
شماره ثبت ملی:29945  
قدمت: صفویه   
نشانی اثر: خیابان رسالت شهر فردوس
 
در مورد تاریخ احداث بنا و بانی آن اطلاع دقیقی در دست نیست اما شواهد معماری دوره تاریخی آن را صفویه می‌داند. حمام سردشت به دلیل قرارگیری در محله‌ای به همین نام، معروف گشته است. قابل ذکر است که قسمت‌های زیادی از این محله هنوز سالم و پابرجاست. این حمام یکی از اماکن زیبا و در نوع خود جالب و دیدنی است که بخش‌هایی از گنبدهای آن به دلیل قرارداشتن در مسیر تردد ماشین، دام و انسان و بخش‌های داخلی آن در اثر عواملی از جمله نزولات جوی تخریب گردیده است. اصول ساخت و عناصر تشکیل دهنده حمام‌ها یکی است و حمام سردشت نیز از این قاعده مستثنی نمی‌باشد. حمام شامل سردرورودی، دهلیز، بینه، سربینه، میان‌در، گرمخانه، خزینه، تون(گلخن) و هیزم‌دان (خارخانه) می‌باشد. در برخورد اول با این بنا، پهنه وسیعی از گنبدهای در خاک خزیده با نورگیرهای دایره‌ای شکل‌شان خود نمایی می‌کند. حمام دارای دو ورودی است که یکی از آنها در جبهه شمال‌غرب و دیگری در جنوب‌غرب قرار دارد. از آنجا که سیه باد از بادهای دائمی این منطقه است و در اکثر اوقات موجب سرما می‌گردد، ورودی اولیه که در شمال‌غرب قرارداشته در اواخر دوره پهلوی مسدود گردیده و به جبهه جنوب غرب منتقل گردیده است.
حمام جهانیار
شماره ثبت ملی: 11994
قدمت: صفویه   
نشانی اثر: میدان موسی بن جعفر به طرف میدان گلشن
 
در مورد تاریخ احداث بنا و بانی آن اطلاع دقیقی در دست نیست اما با توجه به شواهد معماری موجود می‌توان دوره تاریخی آن را به صفویه نسبت داد. حمام جهانیار به دلیل همجواری با مسجدی به همین نام معروف گشته. مسجد جهانیار در زلزله سال 1347 بطور کامل تخریب گردید ولی حمام به دلیل قرارگیری در زیرزمین بیشتر سالم مانده است. در حال حاضر شهر در جهت شمال گسترش یافته و حمام جهانیار به صورت بنایی متروکه درآمده است. بنا فاقد تزئینات خاص بوده فقط نوع طاق‌ها و نورگیرها و پوششها به همراه آجرکاری به صورت خفته راسته در دیوارهای پایینی سربینه می‌تواند از موارد تزئینی بنا به شمار آید.

آبـگرم معدنی فردوس

از جمله جاذبه‌ها و قابلیت‌های گردشگری و با اهمیت شهر فردوس آبگرم معدنی در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرقی شهر است. این آبگرم طبیعی با خواص طبی- درمانی اعجاب انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است. استفاده از آبگرم معدنی فردوس در درمان بسیاری از بیماری‌های پوستی و مفصلی موثر و توسط پزشکان زیادی توصیه شده است.


آخرین بروز رسانی : 1392/07/22 00:41:59  تعداد مشاهده : 38709  نویسنده / ویرایشگر : مدیر سایت